Skip Navigation, or press ALT and K together and then press enter.Welcome to the DCYA website. This site has been developed for both the visually impaired and non visually impaired. If you would like to use the visually impaired version of this site please go to dcya.gov.ie/viewtxt.asp, or press ALT and I together and then press enter
article

Ceisteanna Coitianta maidir le Tús Áite do Leanaí

 

1) Céard is ‘Tús Áite do Leanaí’ ann?

 

Baineadh úsáid as an téarma ‘Tús Áite do Leanaí’ ar dtús i dtaca le ‘Tús Áite do Leanaí: Treoirlínte Náisiúnta don Chosaint agus Leas Leanaí’ a foilsíodh den chéad uair i 1999, agus rinneadh na treoirlínte sin a athbhreithniú agus a uasdátú ó am go chéile ó shin. Ón uair a rinneadh an tAcht um Thús Áite do Leanaí 2015 a achtú, baineadh úsáid as an téarma mar théarma aicmeach a chuimsíonn an treoir agus an reachtaíocht chomh maith le cur i bhfeidhm an dá ghné sin.

Déantar Treoir Tús Áite do Leanaí (Tús Áite do Leanaí: Treoirlínte Náisiúnta don Chosaint agus Leas Leanaí) cosaint leanaí ó mhí-úsáid agus ó fhaillí a chur chun cinn. Sa treoir, leagtar amach sainmhínithe a bhaineann le mí-úsáid agus conas é a aithint. Mínítear sa treoir an chaoi cheart chun tuairisc a dhéanamh maidir le hábhair imní atá ag an bpobal i gcoitinne nó ag gairmithe faoi mhí-úsáid leanaí nó fhaillí. Cuirtear na tuairiscí sin chuig Tusla – an Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach. Leagtar amach sa treoir na rudaí a gcaithfidh eagraíochtaí a dhéanamh chun leanaí a choimeád sábháilte chomh maith leis na hoibleagáidí atá ann faoin Acht um Thús Áite do Leanaí 2015 agus cé leis a bhaineann na hoibleagáidí.
 
Mar gheall ar an Acht um Thús Áite do Leanaí 2015, cuirtear gnéithe de Threoir Tús Áite do Leanaí ar bhonn reachtúil. Tugtar aghaidh ar ghealltanas de chuid an Rialtais san Acht sin, is é sin chun tuairisciú sainordaithe maidir le mí-úsáid leanaí a thabhairt isteach. Is iad príomhghnéithe an Achta ná: tuairisciú sainordaithe de mhí-úsáid,  Ráitis um Chumhdach Leanaí a fhoilsiú ag eagraíochtaí a oibríonn le leanaí, agus an Grúpa Idir-Rannach um Chur i Bhfeidhm Tús Áite Do Leanaí a chur ar bhonn reachtúil.

 

2) Cén fáth a bhfuil Tús Áite do Leanaí ann?

 

Déanann Tús Áite do Leanaí cosaint leanaí ó mhí-úsáid agus ó fhaillí a chur chun cinn. Leagtar amach céard a chaithfidh daoine agus eagraíochtaí a dhéanamh chun leanaí a choimeád sábháilte, agus conas is féidir déileáil le hábhair imní faoi shábháilteacht nó leas linbh.
 
Sa Treoir Tús Áite do Leanaí, leagtar amach oibleagáidí neamhreachtúla do gach duine a mbíonn teagmháil aige le leanaí, agus leagtar amach san Acht um Thús Áite do Leanaí 2015 oibleagáidí reachtúla sa bhreis do chineálacha sainmhínithe daoine, agus d’eagraíochtaí atá ag cur seirbhísí ábhartha ar fáil do leanaí. Sa Treoir Tús Áite do Leanaí, déantar cur síos ar na hoibleagáidí neamhreachtúla a bhí ann cheana faoin treoir ó 1999, chomh maith leis na hoibleagáidí reachtúla sa bhreis faoin Acht um Thús Áite do Leanaí 2015.

 

3) Céard iad na freagrachtaí atá ag daoine aonair?

 

Má tá imní réasúnta ag duine ar bith go bhfuil mí-úsáid nó faillí á dhéanamh ar leanbh, ba cheart dó/di an imní sin a thuairisciú do Tusla, an Ghníomhaireacht um Leanaí agus an Teaghlach. Tá cabhair sa Treoir Tús Áite do Leanaí chun comharthaí mí-úsáid nó faillí a aithint agus conas is féidir leat do bhaurthaí a thuairisciú go Tusla. 

Faoin Acht um Thús Áite do Leanaí, tá freagrachtaí sa bhreis ar chineálacha áirithe daoine atá ag obair le leanaí. Tá ceanglas orthu de réir dlí tuairisc i scríbhinn a dhéanamh do Tusla, má tá cúiseanna imní tromchúiseacha orthu maidir le mí-úsáid nó faillí linbh. Uaireanta, iarrtar orthu cúnamh a thabhairt do Tusla chun a mbuarthaí faoi leanbh a mheas. Sa Treoir Tús Áite do Leanaí, tá liosta de chineálacha daoine a bhfuil an ceanglas sin orthu, agus tá eolas ann chun cabhrach a thabhairt dóibh chun a bhfreagrachtaí a chomhlíonadh. 

 

4) Céard iad na freagrachtaí atá ag eagraíochtaí?

 

Ó foilsíodh Treoir Tús Áite do Leanaí i 1999, tá freagracht fhoriomlán corparáideach ar eagraíochtaí atá ag obair le leanaí, idir na heagraíochtaí a oibríonn san earnáil phoiblí, earnáil phríobháideach agus an earnáil dheonach. Ní mór dóibh leanaí a chosaint agus seirbhísí na n-eagraíochtaí á úsáid acu. Sa Treoir, leagtar amach an cleachtas is fearr chun leanaí a choimeád sábháilte.

Tá oibleagáidí reachtúla san Acht um Thús Áite do Leanaí a bhaineann le heagraíochtaí atá ag soláthar seirbhísí do leanaí:

  • Leanaí a choimeád sábháilte, agus iad ag úsáid na seirbhísí
  • Measúnú riosca a dhéanamh; agus,
  • Ráiteas um Chumhdach Leanaí a ullmhú. 

 

5) Cén áit ar féidir liom tuilleadh eolais a fháil?

 

i) Tús Áite do Leanaí: Treoirlínte Náisiúnta don Chosaint agus Leas Leanaí:

  Tá Treoir Tús Áite do Leanaí ar fáil anseo

  Scaipeadh cóipeanna crua den Treoir go scoileanna, stáisiúin Garda, suímh sláinte, naíonraí etc. nuair a foilsíodh é. Is féidir cóipeanna a cheannach ó Oifig na bhFoilseachán Rialtais. Tá an Treoir le fáil i mBéarla agus i nGaeilge.

 

ii) Acht um Thús Áite do Leanaí 2015:

    Tá an tAcht ar fáil anseo.

 

iii) Modúil Ríomhfhoghlaim Tusla do Thús Áite do Leanaí: 

     Is féidir teacht ar Ríomhfhoghlaim Tusla anseo.

 

iv) Acmhainní Tusla le haghaidh Tús Áite do Leanaí:

     Tá níos mó doiciméid le fáil ar shuíomh gréasáin Tusla ag www.tusla.ie.

 

6) Céard ba cheart dom a dhéanamh má tá imní orm mar gheall ar leanbh ach nílim cinnte ar cheart dom tuairisc a chuir chuig Tusla?

  Má tá imní ar dhuine ar bith maidir le sábháilteacht nó leas linbh, is féidir leis comhairle a fháil ón seirbhís dualgais oibre sóisialta áitiúil sa limistéar ina gcónaíonn an leanbh. Tá sonraí teagmhála ar fáil ar www.tusla.ie. Beidh deis acu an cheist a phlé agus cinneadh a dhéanamh ar cheart      tuairisc a dhéanamh do Tusla.

 

7) Céard ba cheart dom a dhéanamh má tá cúiseanna imní tromchúiseacha orm faoi leanbh agus nílim in ann dul i dteagmháil le Tusla?

    Má tá tú den tuairim go bhfuil leanbh i gcontúirt thromchúiseach, agus níl tú in ann dul i dteagmháil le Tusla, ba cheart duit dul i dteagmháil leis na Gardaí gan mhoill.

 

8) Dá ndéanfaí mí-úsáid orm agus mé i mo leanbh, céard ba cheart dom a dhéanamh chun tacaíochta agus comhairle a fháil?

 Tá Seirbhís Comhairliúcháin Náisiúnta HSE ar fáil saor in aisce i ngach cearn den tír agus is seirbhís síciteiripe agus comhairliúcháin proifisiúnta agus iontaofa é le haghaidh daoine fásta ar a rinneadh mí-úsáid orthu nuair a bhí siad in aois an linbh. Tá sonraí teagmhála don tseirbhís agus     uimhreacha saorghlaoigh réigiúnacha le fáil ar shuíomh gréasáin HSE ag www.hse.ie.  

 

Tá níos mó eolas maidir le Tús Áite do Leanaí le fail ar an leagan Béarla den suíomh seo, a bhaineann le Reachtaíocht, le Treoir Tús Áite do Leanaí agus le Cur i bhFeidhm Tús Áite do Leanaí.